Rawnism

Cách đây ba năm, vào năm 2006, nền âm nhạc Hungary đã có chuỗi kỷ niệm rất trọng thể 195 năm ngày sinh và 120 năm ngày mất của nhạc sĩ vĩ đại Franz Liszt, người con lớn của dân tộc Hung, được đánh giá là nhà soạn nhạc tài ba và toàn diện nhất của dòng nhạc lãng mạn thế kỷ XIX, đồng thời, là nghệ sĩ dương cầm lớn nhất của mọi thời đại


Franz Liszt (tên Hungary: Liszt Ferenc) có lẽ là người khổng lồ hiếm có trong nền văn hóa Hungary, một "công dân thế giới" ưu tú theo đúng nghĩa của từ này. Chẳng những là "ông hoàng" của trường phái Lãng mạn, là danh cầm đệ nhất được giới nhạc thừa nhận, Liszt còn là thủ lĩnh tinh thần của đời sống văn hóa đương thời, là người dìu dắt và bảo trợ cho nhiều nhạc sĩ lớn.

Với việc tạo dựng một hình thái âm nhạc mới, Liszt đã làm giàu cho lịch sử âm nhạc, và đáng nói là ông đã có nhiều nỗ lực không mệt mỏi để đưa vẻ đẹp của âm nhạc đến những giai tầng cùng khổ của xã hội. Trong Franz Liszt, có sự hòa trộn thiên tài của các nền văn hóa Hungary, Áo và Pháp, khiến ông trở thành một nhân sĩ, một nhà văn hóa có tầm hiểu biết rộng lớn của thế kỷ XIX.

Chào đời năm 1811 tại Hungary trong một gia đình có cha là một sĩ quan từng chơi nhạc trong dàn nhạc cung đình và mẹ là một phụ nữ Áo, ngay từ thuở nhỏ, Liszt đã tỏ ra là một thần đồng. Được cha để tâm dạy dỗ dương cầm từ rất sớm, năm 9 tuổi, cậu bé Franz Liszt đã có buổi công diễn piano đầu tiên trước cử tọa đông đảo.

Lối trình diễn dương cầm bay bổng của cậu bé khiến một vài nhà quý tộc kinh ngạc và khâm phục: họ đã góp tiền để Liszt có thể theo học nhạc tại Vienna, thủ đô âm nhạc thế giới thời ấy. Tại đây, cậu bé cũng chinh phục khán giả Áo, ngay Beethoven cũng chú ý đến tài năng đặc biệt của Liszt.

Năm 1923, chàng thiếu niên Franz Liszt mới 12 tuổi đã từ giã nước Hung trong một buổi hòa nhạc lớn: để tiếp tục con đường âm nhạc, Liszt cùng thân mẫu đi biểu diễn một vòng tại Anh, Pháp rồi định cư ở Paris hoa lệ.

Tại "Kinh thành Ánh sáng", đời sống tinh thần của trung tâm văn hóa này đã có tác động lớn tới Liszt: ngoài âm nhạc, văn học và các trào lưu triết học cũng khiến chàng thiếu niên Liszt mê mẩn. Tuy nhiên, năm 16 tuổi, Liszt đã trải qua một cơn chấn động lớn: thân phụ anh qua đời và chàng trai mất đi một chỗ dựa chính yếu.

Những chuyến công diễn khắp nơi bị ngưng lại, từ đó, Liszt phải kiếm kế sinh nhai bằng nghề dạy đàn dương cầm. Cái chết của người cha, cũng như mối tình đầu bất thành đã khiến Franz Liszt bị chứng trầm cảm nặng nề, anh sống ẩn dật và cách ly với thế giới bên ngoài.

Ba năm sau, cuộc cách mạng Pháp 1830 đã đưa chàng thanh niên Franz Liszt 19 tuổi trở lại với cuộc sống xã hội. Trong làn gió của sự đổi mới và tri thức, Liszt làm bạn với những nhân vật hàng đầu của giới nghệ thuật đương thời, như Chopin, Berlioz, Paganini, Lamartine, Heine, George Sand...


Năm 23 tuổi, Liszt làm quen với nữ bá tước Marie d’Agoult và cuộc tình say đắm kéo dài trong 10 năm này đã chắp cánh cho ông trong bước đường nghệ thuật: Liszt đi diễn ở hầu hết các thành phố lớn ở châu Âu và cho ra đời một số nhạc phẩm quen biết. Sau khi trở thành một danh cầm thượng thặng, ông còn được biết đến như một nhạc trưởng tài ba.

Trong những năm ấy, ý thức xã hội trong Franz Liszt cũng chín muồi, ông cảm nhận được rằng cần đưa âm nhạc ra khỏi khuôn khổ những phòng diễn xa hoa chỉ dành cho giới quý tộc, mang đến với quần chúng lao khổ.

Lịch sử âm nhạc còn ghi lại buổi hòa nhạc miễn phí đầu tiên, do Liszt thực hiện, vào năm 1841, tại Toulouse. Ở đây, Liszt trao doanh thu của một buổi hòa nhạc từ thiện cho đại diện giới thợ thuyền.

Một công nhân, sau khi cám ơn tấm lòng của người nghệ sĩ, đã tỏ ý tiếc vì quần chúng cực khổ không bao giờ được nghe hòa nhạc do giá vé quá đắt. Lập tức, Liszt hoãn chuyến đi và chơi miễn phí một buổi cho giới thợ!

Năm 1842, Franz Liszt định cư vĩnh viễn tại Weimar (Đức) và trong vòng 13 năm sau, ông đứng đầu dàn nhạc cung đình. Nhiệm vụ này đòi hỏi ông phải tập trung sáng tác và không thể đi lưu diễn khắp nơi như trước đó. Cũng bởi vậy, kể từ đấy, Liszt tạm ngưng sự nghiệp biểu diễn để chuyển sang sáng tạo và đại đa số các tác phẩm lớn của ông ra đời trong khoảng thời gian này.

Đồng thời, ông cũng có điều kiện bảo trợ các tài năng trẻ, cả về tinh thần lẫn tài chính, như trong trường hợp của Richard Wagner. Năm 1875, ông sáng lập Nhạc viện Budapest và là giảng viên đầu tiên tại đó; nhạc viện này, đến nay vẫn mang tên Franz Liszt và là một trung tâm đào tạo âm nhạc lớn trong vùng Đông Âu.


Tuy nhiên, trong khi sự nghiệp âm nhạc của Liszt thăng hoa ở mức cao nhất thì đời tư của ông lại đầy sóng gió với những mối tình phiêu lưu. Tình cảm thoảng qua của Liszt dành cho một vũ nữ ở Paris đã khiến nhạc sĩ mất người vợ đầu, nữ bá tước d’Agoult, cũng là người đã đưa ông vào thế giới nghệ sĩ của kinh thành Ba Lê hoa lệ.

Về sau, trong một dịp biểu diễn tại Kiev, ông làm quen với quận chúa Lola Carolyne, một phụ nữ dịu dàng, khả ái và trầm lặng, nhưng đã có gia đình. Mối tình lớn nhất trong đời của Liszt đã không thành vì ông không thể kết hôn cùng Carolyne: cho dù Liszt đích thân xin Đức Giáo hoàng cho phép nữ quận chúa được ly hôn chồng cũ, nhưng rốt cục thân nhân của Carolyne đã ngăn cản điều này và người phụ nữ tuyệt vời ấy, đã bỏ nhà theo Liszt sang Đức, nhưng rồi suy sụp khi biết mối tình của họ không thể trọn vẹn


Kể từ đó, Franz Liszt sống cô độc, dành hết thời gian cho sáng tác và để quên dần những mối tình cũ. Franz Liszt mất tại Đức năm 75 tuổi trong cảnh cô đơn, để lại một gia tài âm nhạc đồ sộ, trong số đó, mảng nhạc có đề tài quê hương Hungary chiếm một phần đáng kể, như bản giao hưởng "Hungária" ca ngợi lịch sử anh hùng của đất nước, các bản "Cuồng tưởng khúc Hungary" (Magyar Rapszodiák) được thai nghén từ nét nhạc của sắc dân Tzigane, hay bản "Thánh ca Esztergom" (Esztergomi mise), sáng tác cho lễ khánh thành tòa Đại giáo đường lớn nhất của nước Hung.

Đối với những cặp trai gái đang và sẽ yêu, có lẽ Liszt gần gũi nhất với bản "Mơ tình" (Szerelmi álmok), mà giai điệu đã trở nên quen thuộc với người yêu nhạc Việt Nam từ nửa thế kỷ nay (với tựa đề "Giấc mơ tình yêu", nhạc điệu của Liszt đã được đặt lời Việt).

MyojinYahiko

Liszt có 1 tác phẩm nổi tiếng & nhiều người thích, trong đó có mình , là Liebesträume

Raven R.Rosalind

Liszt đã viết tác phẩm lãng mạn tuyệt vời nhất có tên Giấc mộng tình yêu và đề tặng Carolyne.





Franz Liszt (1811 – 1886) là nhà soạn nhạc kiêm nghệ sĩ piano kiệt xuất người Hungary. Ở vai trò nhà soạn nhạc, ông là một trong những đại diện nổi bật nhất của “trường phái Đức mới”. Ở vai trò nghệ sĩ piano, đến tận ngày nay ông vẫn được không ít người xem là nghệ sĩ piano vĩ đại nhất trong lịch sử.

Một số người cùng thời coi ông là người nhìn xa trông rộng, số khác lại chê bai ông "là một biểu tượng của sự lãng mạn thái quá rỗng tuếch". Nhưng trên tất cả, Liszt đã viết tên mình vào lịch sử âm nhạc bằng một phong cách không thể bắt chước. Dựa theo tiểu sử của Liszt, đạo diễn người Hungary Márton Keleti đã thực hiện bộ phim Szerelmi álmok – Liszt (Liszt - Giấc mộng tình yêu). Bộ phim đã gây được tiếng vang lớn khi phát hành ở Hungary và Liên Xô năm 1970, ở Phần Lan năm 1972 và Hoa Kỳ năm 1975.

Sviatoslav Richter, một trong những nghệ sỹ piano vĩ đại nhất thế kỷ 20, đã đảm nhận phần trình diễn piano của nhân vật Liszt ở bộ phim này. Trong đó có các bản étude và bản Giấc mộng tình yêu nổi tiếng do Lizst sáng tác.
Giấc mộng tình yêu (tên tiếng Đức: Liebesträume) là tên bộ ba tác phẩm mà Liszt xuất bản cả ở phiên bản lied (giọng hát solo cùng piano) cả ở phiên bản cho piano solo vào năm 1850. Trong đó tác phẩm số 3, với tiêu đề O Lieb, so lang du lieben kannst (Ôi hãy yêu đi, chừng nào có thể), đã được Liszt soạn trước đó đến 5 năm. Sáng tác trữ tình này là một thành công kỳ diệu ngay từ lần đầu xuất bản và đã giữ được tiếng tăm cho đến tận ngày nay.
Tác phẩm số 3 trong bộ tác phẩm cho piano solo thường được gọi bằng cái tên của cả bộ: Giấc mộng tình yêu. Giai điệu du dương của nó quen thuộc ngay cả với những người không hâm mộ âm nhạc của Liszt.

Phiên bản cho piano solo, được viết ở giọng La giáng trưởng và dựa theo phiên bản thanh nhạc một cách gần gũi. Nó chứng tỏ sự tinh thông của Liszt trong lĩnh vực chuyển soạn.




Lấy cảm hứng từ thơ của Ferdinand Freiligrath, Giấc mộng tình yêu mở đầu bằng việc trình bày giai điệu đơn giản mà tao nhã bằng tuyến cao tay phải và được tuyến trầm đệm theo ở hình thái hợp âm rải linh hoạt - một trong những cách thức yêu thích của Liszt.

Một đoạn cadenza mở rộng chia tách “khổ thơ” này với “khổ thơ” khác và tạo cho nghệ sĩ piano một cơ hội thể hiện trình độ điêu luyện của mình thật ấn tượng. Việc quay lại chủ đề ở hình thức đơn giản và trữ tình hoàn thiện cấu trúc ABA của tác phẩm một cách quả quyết và thỏa mãn. Theo truyện phim Liszt - Giấc mộng tình yêu, trong một chuyến lưu diễn ở nước Nga, Liszt đã gặp công nương Carolyne xinh đẹp và họ phải lòng nhau. Carolyne dũng cảm rời bỏ chồng mình để đến với Liszt. Cô trở thành nàng thơ và nguồn cảm hứng lớn lao của ông – đây là mối tình cuối cùng và cũng là mối tình mãnh liệt nhất của Liszt.

Liszt đã viết tác phẩm lãng mạn tuyệt vời nhất có tên Giấc mộng tình yêu và đề tặng Carolyne. Tác phẩm này ra đời trong thời kỳ hạnh phúc nhất của cuộc đời Liszt, mau chóng được đông đảo công chúng yêu thích.
Mặc dù bộ phim bị một số người chỉ trích vì có những chi tiết sai sự thật, nhưng tầm cỡ sử thi và những cảnh trình diễn âm nhạc ở trình độ điêu luyện (virtuoso) của nó đã được ngợi ca rộng rãi và gây ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa Đông Âu trong những năm 1970.

Bộ phim cũng góp phần tăng thêm sự nổi tiếng của Giấc mộng tình yêu, một tác phẩm thể hiện rõ sự thành thạo về hình thức cũng như sự trong sáng trong phong cách sáng tác của người nghệ sỹ đã cống hiến cả cuộc đời cho việc khẳng định những lý tưởng của chủ nghĩa Lãng mạn - Franz Liszt.

Ôi hãy yêu đi, chừng nào có thể!
Ôi hãy yêu đi, chừng nào còn yêu!
Thời gian sẽ trôi, thời gian sẽ trôi
Sẽ đến lúc anh khổ đau dưới mộ.

Và hãy mặc cho con tim nóng rực
Hãy cứ yêu, hãy nuôi dưỡng ái tình,
Chừng nào tim người kia vẫn còn
Vì yêu anh mà nhiệt thành dồn đập!

(Trích thơ Ferdinand Freiligrath)