Tư liệu Jazz/Blues: News + Profiles

**Green Apple** · 21-08-2002, 04:47 PM

Saxophone Anh Thi và niềm đam mê nhạc jazz

Môn nhạc đầu tiên Anh Thi theo học tại Nhà Thiếu nhi TPHCM là lớp trống (khi mới 10 tuổi), do nhạc sĩ Bá Quơ phụ trách. Một năm sau, Anh Thi mới học thêm môn kèn clarinette và tỏ ra rất nhạy bén với loại nhạc khí này. Lên cấp III, Anh Thi bắt đầu tham gia những nhóm ca khúc chính trị ở Nhà văn hóa Thanh niên, và trở thành tay trống xuất sắc của nhóm Nắng Hồng (đoạt giải nhì trong Liên hoan các nhóm ca khúc chính trị năm 1986). Sau đó, Anh Thi góp mặt trong đội văn công của Lực lượng thanh niên xung phong, tham gia đi phục vụ biên giới Campuchia và nhiều vùng sâu, vùng xa khác.

Anh Thi bắt đầu đam mê nhạc jazz từ năm 20 tuổi (1990) và chuyển sang chơi saxophone từ lúc đó. May mắn của Anh Thi là có hai người anh cùng chơi saxophone (hiện cũng là hai thành viên của Moon Light) nên vừa tập luyện với họ vừa học hỏi thêm những kỹ thuật bài bản về nhạc jazz. Sau này anh được nhạc sĩ Lê Chấn đỡ đầu và gửi gắm với các thầy Đặng Đức Hưng; Hồ Hoàng Tuấn ở Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt, Anh Thi còn được sự hướng dẫn tận tình của nhạc sĩ Vũ Văn Tuyên.

Từ năm 1998, cùng với cây saxophone của mình, Anh Thi bắt đầu đi trình tấu nhạc jazz ở một số quán ban trong thành phố. Nhận được sự ủng hộ, cổ vũ rất nhiệt tình của khán giả, Anh Thi mạnh dạn thành lập Jazz Band HCMC (sau đổi tên thành The Moon Light). Và cũng nhờ biểu diễn, anh được gặp và làm quen với những người bạn nước ngoài rất sành nhạc jazz. Họ đã mời Anh Thi sang Singapore biểu diễn hai lần vào năm 2001 và đầu năm 2002 cùng với hai ban nhạc jazz nổi tiếng ở đây là Curtis Kinh Band và Harry's Band (nơi mà Quyền Văn Minh và Trần Mạnh Tuấn cũng từng được mời biểu diễn).

Vừa qua, Anh Thi và ban nhạc The Moon Light được NVH Thanh niên mời biểu diễn trong chương trình nhạc hòa tâu thính phòng Tháng Tám với một đêm nhạc jazz-blues-funks khá đặc biệt. Nhiều nhạc phẩm jazz nổi tiếng đầy chất ngẫu hứng với tiết tấu bossa nova (Desafinado, The girl from Ipanema), swing (Love, Take the "A " train) hay sôi động với funks (Winelight, Watermelon man)... và cả Tuổi đá buồn (của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn) phối theo phong cách jazz, đã được Anh Thi và bạn nhạc thể hiện rất hay.

Anh Thi dự định sẽ cho ra một album nhạc tiền chiến được phối lại theo phong cách nhạc jazz để đưa thể loại nhạc này đến gần hơn với công chúng VN, nhất là giới trẻ.

(Tuổi trẻ)

**Green Apple** · 27-08-2002, 09:48 AM

Thể loại nhạc này có sức hút lạ kỳ bởi tính ngẫu hứng và vẻ phiêu linh. Tuy nhiên, người thích nghe jazz vẫn chưa nhiều và còn ít người hiểu về nó thật sự. Dưới đây là tâm sự của các ca sĩ về jazz.

Mỹ Linh: Tôi không hướng đến jazz vì mình không có khả năng phiêu linh. Hát jazz bằng tiếng Việt hơi khó, một phần là còn ít người nghe, hiểu, không lên đỉnh cao được. Ở nước mình vẫn chưa có gì thực sự gọi là jazz. Nhạc của Quyền Văn Minh chỉ hướng đến jazz cứ chưa có phần phiêu linh cần thiết, những ca khúc của Vũ Quang Trung, Trần Mạnh Tuấn chưa thể nói là jazz, chỉ mang hơi hướng blues. Ca sĩ trong jazz phải như một nhạc công, phải sử dụng giọng hát như một nhạc cụ, Trần Thu Hà chưa đạt đến điều đó.

Bằng Kiều: Trước đây, Kiều là dân nghiền nhạc jazz đấy. Nghe nhạc thường xuyên, thậm chí có dạo còn kết hợp với Trần Thu Hà đi hát ở một số bar và club cho người nước ngoài nghe. Jazz rất tuyệt, chỉ tiếc là hơi khó nghe nên khán giả ít quá. Không trách được người nghe vì họ có quyền lựa chọn phương tiện giải trí phù hợp. Cũng chẳng nói được các ca sĩ. Làm ca sĩ ai chẳng muốn nhạc của mình được nghe nhiều hơn.

Thanh Lam: Nếu nói về cảm nhận thì jazz thuộc diện khó nghe, chưa gần gũi lắm với người Việt. Nhưng đã nghe được thì rất thấm, tôi cũng rất thích jazz, không mê đến độ ra sinh hoạt ở quán nhưng thường xuyên nghe đĩa ở nhà. Tôi rất thích giọng Ella Fitzgerald và Willie Nelson.

Mỹ Lệ: Jazz ở mình không phát triển, các hoạt động rất cầm chừng, giao lưu quốc tế cũng ít. Nhạc jazz là thể loại khó, phải được cọ xát, tiếp xúc nhiều hơn mới hy vọng có những bước tiến xa hơn. Tôi không xác định chuyển ngạch sang jazz nhưng tất nhiên là vẫn sẽ khai thác thể loại này. Trong album sắp tới, tôi sẽ hát một bài đậm chất jazz, Giọt đắng của Trần Huân và sẽ đánh cả cello nữa.

Trần Thu Hà: Nước mình còn ít người chơi, ít người nghe jazz. Mấy năm trước, người nước ngoài ở Việt Nam nhiều thì còn có một số tụ điểm chơi jazz. Số người Việt Nam có thể nghe được jazz rất ít, chỉ khoảng 30% là biết thưởng thức, còn đến 70% là a dua hoặc tỏ ra sành điệu. Khi người nước ngoài rút đi thì hình như jazz cũng đi theo, nó chưa bám rễ được. Về nhạc sĩ, bây giờ có Quốc Trung, Nguyên Lê là những người không đi theo đường mòn, kết hợp jazz, pop hiện đại với chất liệu nhạc Việt Nam.

(Sinh viên)

**Sophie** · 25-09-2002, 08:41 AM

Lưu Trường Tộ , một tay trống nổi tiếng Saigon cũ bảo tôi :" Ở Việt Nam , Jazz ko còn là một dòng nhạc vì nó đã ngưng đọng ... " . Tôi ngẫm nghĩ và không muốn tin lời anh . Dòng sông Jazz ? Từ đâu và từ bao giờ nó chảy vào Việt Nam ? Có thật là nó đã ngưng đọng không ?

N gười Việt là dân tộc biết bảo tồn và tôn trọng tuyệt đối các giá trị truyền thống , đồng thời cũng biết tiếp thu và tiêu hóa mãnh liệt những thành tựu thế giới .
Người Việt ưa chuộng tuồng cổ , ca trù và quan họ , nhưng ko vì lẽ ấy mà dè bỉu : J'ai deux amours - bài hát Pháp thịnh hành khắp Đông Dương những năm 30-40 . ý thức vừa tiếp thu vừa bảo tồn của dân ta là căn nguyên cho sự ra đời của dòng nhạc cải cách , tiền thân của nhạc nhẹ VN đương đại - đấy là điều ai cũng biết .
Nhưng còn Jazz , thứ nhạc lạ lẫn ngay cả với người dân da trắng Hoa kỳ hồi đầu thế kỷ , phải chăng là thứ văn hóa kỳ quái ko thể chấp nhận nổi đối với quan niệm thưởng thức VN và hẹp hơn - với người Saigon ?
May mắn , sự việc ko diễn ra như vậy .
Người Saigon đã tiêu hóa Jazz theo cách của mình .
Mọi chuyện bắt đầu từ .... một sòng bạc !
..............
( Theo Q. Bảo )

**Sophie** · 25-09-2002, 11:04 AM

Khoảng năm 1955, tướng Bảy Viễn thuê 1 ban nhạc Jazz Mỹ sang phục vụ cho nhu cầu giải trí tại sòng bạc Đai Thế Giới - ( Grand Monde ) , như tên gọi quen thuộc thời ấy . Đương nhiên , nhu cầu giải trí này là dành riêng cho những kẻ lắm tiền nhiều thế : các vị "chức sắc" và một ít thanh niên học đòi thượng lưu . Tạm gác sang 1 bên những hậu quả thê thảm của tệ cờ bạc hút chích , chỉ xin khẳng định : chính từ Đại Thế Giới đã tràn ra dòng nhạc Jazz đầu tiên ở Saigon ! Với âm hưởng kèn đồng nhức búôt và giọng hót khản đặc điên mê .
Như món ăn lạ , đầu tiên nó bị phản đối , khinh rẻ , nhưng rồi sức hấp dẫn ma quái của nó cũng dần dà thu hút được 1 bộ phận công chúng . Trong những bộ phận công chúng này , có các nhạc sĩ Saigon . Họ bỏ tiền vào sòng bạc, không phải để đỏ đen mà để được nghe nhạc . Họ say đắm nghe , say đắm cảm nhận Jazz bằng con tim Đông phương đằm thắm , rồi cố công học tập - thật ra là cố gắng bắt chước . Trong số những nhạc sĩ đầy nhiệt huyết ấy , công lao hàng đầu thuộc về Trần Văn Lý .
Ông đã nghe Jazz ở Đại Thế Giới , tiếp tục nghe Jazz qua những đĩa nhạc đặt mua từ ngoại quốc . Ông cố ắng phổ biến những gì mình biết cho bạn hữu , để rối hình thành 1 đội ngũ nhạc sĩ kiêm nhạc công Jazz đầu tiên ở Hòn ngọc Viễn Đông !

Nơi "dụng võ" duy nhất của họ là những phòng trà , nơi có rượu , có nhạc và có nhảy . Nổi tiếng nhất thời kỳ này đầu là phòng trà Hoà Bình ( có mặt các nhạc sĩ Ngọc Bích , Nhật Bằng ) , là Lê Lai ( của Trần Văn Lý) và cả tiệm cô đầu ở hồ tắm Chi Lăng do bà Lệ Liễu làm chủ . Trừ một số nhạc sĩ xin làm đồ đệ trực tiếp các Jazzmen Mỹ , tất cả đều tự học .
Khi Ngô Đình Diệm diệt Bảy Viễn , các vũ trường đóng cửa . Đến năm 1957 , nhạc Jazz mới nhen nhúm trở lại trong những quán ăn có nhảy đầm ....lậu ! Quán Anh Vũ ở đường Bùi Viện , quán Kim Điệp ..... Các nhạc sĩ sống lây lất và chờ....

(theo Q. Bảo ) PS: Mời các bạn đón xem fần tiếp theo !

**Green Apple** · 20-10-2002, 11:11 AM

Giữa muôn ngàn âm thanh hỗn tạp của đất Sài Gòn, bất chợt một đêm mưa cuối tuần, bạn thử ghé vào The R&R Jazz Connection (115 Nguyễn Huệ, Quận 1, TPHCM) thả hồn vào một phong cách jazz thật mới. Đó chính là sự thể hiện các ca khúc nhạc pop nổi tiếng trên nền nhạc jazz mà các nghệ sĩ tên tuổi như Diana Hrall đã rất thành công khi lưu diễn vòng quanh thế giới. The R&R Jazz có thể xem là ban nhạc châu Âu đầu tiên mang đến một trào lưu, một hơi thở nhạc jazz mới tại TPHCM.

Cho đến hôm nay, nhạc jazz ra đời đã gần một thế kỷ, nhưng khi du nhập vào Việt Nam, nhạc jazz vẫn luôn chợt đến chợt đi trong sự tiếc nuối của không ít người yêu nhạc Sài Gòn, dù các “dân chơi” hết lòng vun vén. Tại sao như thế? Câu trả lời của các nhóm nhạc jazz, các nghệ sĩ nhạc jazz từng một thời vùng vẫy là: “Không có đất để tồn tại, không có thính giả như những thứ âm nhạc khác”.

TPHCM tiếp nhận nhạc jazz rất sớm, từ những năm giữa thập niên 50. Làm sao có thể quên được nhóm nhạc jazz Việt Nam đầu tiên ở Sài Gòn, nhóm Paramount với các nghệ sĩ Huỳnh Hảo, Huỳnh Anh (trống), Đan Thọ (tenor sax), Văn Hạnh (guitar bass) rồi đến Trần Vĩnh (sax), Cao Phi Long (trumpet)... Thăng trầm nối tiếp thăng trầm, cho đến chuyến ngao du của nghệ sĩ jazz nổi tiếng người Mỹ da đen Allen Young vào cuối năm 1994, đầu năm 1995, nhạc jazz Sài Gòn thật sự bùng phát trở lại.

Hàng đêm tại Buffalo Blues (Nguyễn Du), Allen đứng ra tổ chức chương trình nhạc jazz theo đề nghị chân tình của chủ quán. Những người may mắn được Allen truyền nghề trong đó có các thành viên của nhóm The Jazz Brothers và đây cũng là nơi để các thành viên của The Jazz Brothers có mảnh đất sinh tồn, phát triển. Sau Allen, Kim Pull Lyn (người gốc Việt sống tại Úc) cũng đã thổi nguồn sức mạnh nhạc jazz vào Sài thành.

Năm 1995, còn có thêm nhóm nhạc mang tên Sài Gòn Jazz do Thanh Liêm làm trưởng nhóm với lực lượng ca sĩ và nhạc công khá mạnh như Đức Minh, Nguyễn Quang, Vĩnh Quốc, Hữu Châu...; các ca sĩ Tuyết Loan, Thanh Hoa... chơi mỗi tuần 3 buổi tại Queenbee (sau 12 giờ đêm). Dù tồn tại chưa đầy 2 năm nhưng nhóm Sài Gòn Jazz để lại không ít tiếng vang từ các chương trình tại Nhà hát TPHCM vào mỗi chiều chủ nhật, rồi đến Nhà hàng Thanh Niên...

Hiện nay, một lực lượng khán thính giả trẻ (dù chưa nhiều) đã quan tâm đến nhạc jazz như một cách khám phá mới mẻ thú vị. Nhạc jazz là thứ nhạc không biết cũ, không biết già cỗi nếu người nghe hiểu được, đặc biệt qua những lúc ngẫu hứng, ứng tác. Nhưng có bao nhiều người thật sự cảm nhận được những thể loại jazz như light jazz (nhẹ nhàng khá dễ chịu), fusion (nhạc jazz pha trộng nhiều phong cách hiện đại), hot jazz (jazz của người da đen) đang là vấn đề khiến các nhà có trách nhiệm với dòng nhạc jazz phải đau đầu.

Tạo nhiều địa chỉ, nhiều sân chơi nhạc jazz cũng là một trong những cách nâng cao trình độ thưởng thức âm nhạc trong một xã hội hiện đại. Các nghệ sĩ jazz chuyên nghiệp như ca sĩ Tuyết Loan, saxo Trần Mạnh Tuấn... rất khao khát có một địa chỉ riêng để đêm đêm các “tín đồ” đến thả hồn vào thế giới sắc màu này. Tuy nhiên, việc làm này rất cần sự hỗ trợ từ nhiều phía để nhạc jazz Sài Gòn nói riêng và nhạc jazz Việt Nam nói chung luôn có đất để tồn tại.

Có bao nhiêu địa chỉ tại TPHCM hiện nay thật sự dành cho jazz? Câu trả lời là: “Rất ít!”. Ngoài The R&R Jazz với 7 đêm liên tục trong tuần (riêng thứ hai có phần đặc biệt chơi jazz section - còn gọi jazz “hội họp”, dành cho bạn bè đến cùng chơi và cùng thể hiện tài nghệ qua những khúc ngẫu hứng đầy sáng tạo); nhóm New Friends diễn tại phòng trà Tiếng Tơ Đồng vào tối thứ hai hằng tuần bắt đầu từ tháng 10/2002; Nà hàng Thanh Niên (đường Nguyễn Văn Chiêm); nhà hàng Wild Horse (8A1/D1 Thái Văn Lung, Quận 1) với ban nhạc người Việt chơi những khúc jazz nhẹ nhàng...

(Thanh Niên)

**Mabu** · 03-12-2002, 02:21 AM

Những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về không làm "lạnh" nổi những cảm hứng sáng tạo của các nghệ sĩ. Một đêm nhạc Jazz đầy hứng khởi với tiếng kèn Saxophone điêu luyện của nghệ sĩ Phan Anh Dũng - người đầu tiên tốt nghiệp Saxophone ở Việt Nam- vào đêm duy nhất 5/12 tới, tại Nhà hát Lớn, Hà Nội, sẽ làm "ấm" thêm không khí âm nhạc đất Hà thành thanh lịch.

Đêm nhạc Jazz mang đến cho những người yêu nhạc Jazz những tác phẩm âm nhạc nổi tiếng, sống vượt qua mọi thời gian của Việt Nam như: Đêm đông (Nguyễn Văn Thương), Tình nghệ sĩ (Đoàn Chuẩn), Nhớ bạn, Nhớ rừng, Đón xuân, Giai điệu vùng cao... Các tác phẩm âm nhạc Việt Nam được phối khí theo nhiều phong cách Jazz, được nghệ sĩ Phan Anh Dũng thể hiện bằng 4 loại kèn Saxophone: Sopranosax, Altosax, Tenorsax, Baritonsax.

Đêm nhạc Jazz cũng sẽ rất hứng khởi với các bản nhạc Jazz kinh điển thế giới: Spain, So what, TicoTico, Smoke gets in your eyes, Caravan, Take five... Góp mặt trong đêm nhạc Jazz có ban nhạc Giai điệu xanh với những gương mặt sáng giá và speaker Đỗ Quyên.

(Tiền Phong)

**Mabu** · 05-12-2002, 01:53 AM

Ca sĩ Thanh Lam và nghệ sĩ Niels Lan Doky (trái)

Trong số những nghệ sĩ tham dự Liên hoan nhạc jazz châu Âu lần thứ II tại Việt Nam, Niels Lan Doky là một nghệ sĩ piano có tài năng được công nhận ở tầm cỡ thế giới. Đặc biệt hơn, tài năng đến từ Đan Mạch ấy được sinh ra từ dòng máu Việt.

Bố anh là người Việt, anh nói được tiếng Việt chứ?

- Rất tiếc là không. Bố tôi sang Đan Mạch từ khi còn rất trẻ. Tôi đã từng bỏ ra mỗi tuần một buổi trong vòng 6 tháng để học tiếng Việt mà vẫn thất bại. Tuy thế, tôi vẫn không bỏ cuộc vì tiếng Việt là một ngôn ngữ giàu nhạc điệu, có sức biểu cảm và ở một khía cạnh nào đó, gần gũi với âm nhạc. Chính vì vậy, tôi đã rất ăn ý với ca sĩ Thanh Lam khi cùng đưa một số giai điệu Việt Nam vào tác phẩm của mình mà vẫn giữ được sự hòa hợp với các giai điệu khác.

Vì sao anh chọn nhạc jazz để theo đuổi?

- Tôi không biết tại sao. Khi người ta đã yêu thì làm sao có thể lý giải nổi? Trong âm nhạc, điều tôi quan tâm nhất là cảm xúc. Một số nghệ sĩ chơi nhạc chỉ chú ý đến sự hoàn hảo kỹ thuật. Về phần mình, khi chơi nhạc tôi cố gắng kết nối cảm xúc của mình với cảm xúc của thính giả sao cho hai phía cùng đạt đến sự đồng cảm. Đó là điều tuyệt vời nhất.

Bố mẹ anh có ảnh hưởng như thế nào đến sự nghiệp của anh?

- Bố mẹ khuyến khích tôi rất nhiều. Bố tôi đã bay từ Paris sang Việt Nam để xem buổi biểu diễn của tôi. Ngoài ra, em trai của tôi (Chris Minh Doky) cũng theo đuổi sự nghiệp âm nhạc. Cậu ta chơi đàn bass. Minh thật sự có tài và đã khẳng định được năng lực của mình không chỉ trong giới nhạc jazz.

Là một nghệ sĩ mang một nửa dòng máu Việt, anh có thấy sự khác biệt nào giữa anh và những nghệ sĩ châu Âu khác?

- Có chứ. Người Việt Nam có những phẩm chất rất đặc biệt, đó là sự chăm chỉ, nhẫn nại, khéo léo. Tôi được thừa hưởng nhiều đặc tính Việt Nam từ bố. Những phẩm chất ấy càng trở nên hữu ích đối với nhạc sĩ, bởi âm nhạc là một nghệ thuật đòi hỏi tính chăm chỉ, tận tụy, kiên nhẫn và sự tập trung cao độ. Tôi tự hào khi mang dòng máu Việt trong mình.

Vài nét về anh em nhà Doky:

Niels Lan Doky sinh ngày 3/10/1963 tại Copenhagen, Đan Mạch. Niels đã giành nhiều giải thưởng từ các cuộc thi nhạc jazz có uy tín trên thế giới như: Giải thưởng thành tựu âm nhạc của cộng đồng nhạc jazz Boston năm 1983; Giải thưởng của Hoàng gia Đan Mạch năm 2001...Album thứ 21 của anh sẽ phát hành vào ngày 18.12 tới.

Chris Minh Doky kém anh trai 6 tuổi. Năm 18 tuổi, từng giành giải thưởng của Nhạc viện Hoàng gia Đan Mạch dành cho âm nhạc đương đại. Năm 1999, Chris đã đứng trong top 10 các nghệ sĩ bass thế giới do Tạp chí Ad Lid của Nhật Bản bình chọn. Đến nay Minh đã cho ra đời 7 album, trong đó có 2 album thực hiện chung với anh trai.

(Tuổi trẻ)

**Mabu** · 24-12-2002, 03:30 AM

Sau khi biểu diễn bế mạc Liên hoan nhạc jazz châu Âu lần 2 vào đêm 5.12.2002 tại Nhạc viện TP.HCM, nhóm tứ tấu Mezcal Jazz Unit và đôi song tấu Thomas Carbou- Pierre Diaz ( Pháp) đã có một chuyến du lịch tham quan các tỉnh miền Tây và đã rời Việt Nam vào sáng ngày 8.12. Trong buổi gặp gỡ giao lưu giữa những nghệ sĩ đến từ miền Nam nước Pháp này với các nghệ sĩ của TP.HCM tại Viện Trao đổi văn hóa với Pháp IDECAF vào buổi sáng ngày diễn ra đêm bế mạc, phóng viên SGTT phỏng vấn riêng với ông Emmanuel de Gouvello, người đã có công thành lập ban nhạc Mezcal Jazz Unit.

Xin ông cho biết xuất xứ tên gọi của nhóm?

Ban nhạc Mezcal Jazz Unit hiện có 4 thành viên là Emmanuel de Gouvello (guitar basse,sáng tác), Christophe Azema (saxophone, viola, kèn bariton), Pierre Diaz (saxophone giọng nữ cao, giọng nam cao), và Vivian Péres (trống). Ngoài ra, ban nhạc còn có một "thành viên" khác chơi song tấu với nghệ sĩ Pierre Diaz là Thomas Carbou (guitar). Mezcal Jazz Unit là tên gọi của một loại rượu của Nam Mỹ. Với tên gọi này, ban nhạc luôn chủ động biểu diễn theo phong cách sôi nổi và vui tươi, mang đậm dấu ấn quê hương Địa Trung Hải.

Ngoài đêm diễn duy nhất tại Huế, trong đêm diễn nằm trong khuôn khổ Liên hoan nhạc jazz châu Âu lần 2 (đêm 26.11 tại Hà Nội) và 2 đêm diễn 29 và 30.11 tại Đà Nẵng, ban nhạc đã gây ấn tượng cho khán giả với một lối chơi rất "lạ" khác với những âm thanh bất ngờ và những giai điệu đầy sáng tạo cách tân từ các nguyên tắc khác nhau. Xin ông cho biết thêm vài nét về lối chơi này?

Ban nhạc chúng tôi không chơi nhạc cổ điển mà chủ yếu chỉ chơi nhạc hiện đại (từ năm 1940 trở về sau). Với 2 bài thường hay biểu diễn là Monsieur Gédéon và Crétin des Alpes và một số bản nhạc khác, ban nhạc rộng mở tâm hồn và đón nhận ảnh hưởng của nhiều dòng nhạc khác nhau: Mỹ La tinh, lục địa đen, châu Âu và kể cả phương Đông. Đặc biệt, ban nhạc cũng có chơi vài bài rất hấp dẫn mang hơi hướng của nền âm nhạc xứ Ả Rập. Nói chung, ban nhạc chịu ảnh hưởng ít nhiều của hầu hết các nền âm nhạc ở các nước mà ban nhạc đã từng đến lưu diễn. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải là nằm ở vấn đề nền âm nhạc nào ảnh hưởng đến lối chơi của chúng tôi mà nằm ở chỗ chúng tôi muốn dùng âm nhạc để thay những lời trái tim chúng tôi muốn nói và luôn giữ được phong cách riêng của chúng tôi.

Xem ban nhạc chơi nhiều lần nhưng mỗi lần chơi đều khác nhau. Điều này có phải là do ban nhạc hoàn toàn chơi theo ngẫu hứng?

Ban nhạc một phần chơi theo những bài đã soạn sẵn nhưng phần lớn lại chơi theo sự ngẫu hứng. Chơi nhạc một cách sáng tạo là mục tiêu mà ban nhạc luôn hướng tới. Từ lâu mang tên "ngũ tấu", Mezcal Jazz Unit hiện nay chơi "tứ tấu" với cách chơi rất "mở", sẵn sàng đón nhận các nghệ sĩ khác cùng "nhập cuộc". Vì vậy mà mỗi khi không cùng chơi song tấu với Pierre Diaz, Thomas Carbou lại gia nhập nhóm Mezcal Jazz Unit.

Chỉ sau một vài phút hội ý cùng với nghệ sĩ kèn saxophone Trần Mạnh Tuấn, nhạc sĩ Trung Nghĩa (vừa trở về thăm quê hương khoảng 1 tháng nay), ban nhạc đã cùng với họ chơi rất thành công bài "Inh lả ơi" vốn có âm điệu của âm nhạc truyền thống Việt Nam (giai điệu Bắc bộ). Vậy trước đây, ban nhạc có thường chơi các bản nhạc của Việt Nam?

Âm nhạc được xem như là ngôn ngữ chung của nhân loại. Trong đó, nhạc jazz là một loại nhạc được sinh ra từ sự phối hợp giữa các nền văn hóa và các dân tộc. Vì thế, dù được sinh ra và lớn lên tại Pháp nhưng khi có dịp gặp gỡ các nghệ sĩ của các nước bạn, chúng tôi lại rất hiểu nhau. Ở Hà Nội, chúng tôi đặc biệt chơi rất “ăn ý” cùng nhạc sĩ Vũ Huy Tiến (đệm piano) với bài Ru con (mang màu sắc Nam bộ) và một số tác phẩm của nhạc sĩ Ngọc Đại.... Còn trước khi đến Việt Nam tham dự Liên hoan thì chúng tôi chưa có dịp chơi nhạc Việt Nam mà chỉ được Ban tổ chức cung cấp cho một CD của nhạc sĩ Quyền Văn Minh để nghe thử mà thôi.

Kỷ niệm nào trong chuyến lưu diễn mà ban nhạc nhớ nhất?

Ban nhạc của chúng tôi thật sự có quá nhiều kỷ niệm muốn nói nhưng điều mà chúng tôi xúc động nhất vẫn là sự ủng hộ nồng nhiệt của khán giả Việt Nam. Dù là người nghe nhạc jazz sành điệu hay chỉ là người mới nghe lần đầu, khán giả không một ai lại bỏ về sớm mà ngược lại còn vỗ tay tán thưởng quá sức tưởng tượng của chúng tôi. Đặc biệt, làm sao chúng tôi có thể nào quên hình ảnh của những em học sinh trong đêm biểu diễn của chúng tôi tại một trường tiểu học ở Đà Nẵng. Dù không "biết nghe" nhạc jazz nhưng các em vẫn thích nghe và "bình luận" một cách rất hào hứng.

Ban nhạc có kế hoạch sớm trở lại biểu diễn tại Việt Nam?

Chúng tôi rất muốn và sẽ trở lại Việt Nam nếu nhận được lời mời bởi lý do còn một số tỉnh thành ban nhạc chưa có cơ hội biểu diễn phục vụ trong chuyến lưu diễn xuyên Việt vừa qua. Về thời gian cụ thể thì chúng tôi không dám nói trước điều gì cả và nên để tương lai quyết định. Còn nếu muốn biết thêm thông tin về nhóm Mezcal Jazz Unit thì khán giả có thể xem trên mạng internet qua địa chỉ: www.mezacaljazzunit.com.

(SGTT)

**Love In Music** · 29-12-2002, 09:17 PM

Nghệ sĩ nhạc jazz Phan Anh Dũng.
Nghệ sĩ nhạc jazz này vừa thực hiện chương trình biểu diễn cá nhân "Giai điệu xanh", một đêm tràn ngập giai điệu ngẫu hứng sống động. Anh nằm trong số ít người đã âm thầm bỏ ra biết bao công sức và tiền bạc, chỉ để thoả mãn ham muốn có một nền nhạc jazz cho Việt Nam.

- Theo anh, nhạc jazz chưa thực sự phổ biến ở VN vì chưa có nhạc sĩ thực sự tài để dẫn dắt công chúng, hay do người Việt Nam không hợp gu với loại hình âm nhạc này?

- Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có một đội ngũ nhạc sĩ sáng tác và nghệ sĩ biểu diễn đủ mạnh để dẫn dắt công chúng. Hơn nữa, đây là loại hình âm nhạc mới mẻ, không thể một sớm một chiều được công chúng chấp nhận. Tuy nhiên, tôi tin là chẳng bao lâu nữa, jazz sẽ có một vị trí quan trọng trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Sở dĩ tôi lạc quan như vậy vì jazz rất gần với âm nhạc truyền thống của Việt Nam, đặc biệt là ở chất ngẫu hứng. Những người biểu diễn jazz không bao giờ thể hiện được hai lần giống nhau. Trong các làn điệu dân ca hay những điệu thức Tây Nguyên đã thể hiện rất rõ điều này. Không lý nào một dân tộc giàu tính ngẫu hứng lại không yêu thích một loại hình âm nhạc đầy tính ngẫu hứng.

- Anh quan niệm thế nào về nghệ thuật nói chung và nhạc jazz nói riêng?

- Đối với tôi, nghệ thuật trước hết phải là sự giản dị, không màu mè tô vẽ, phản ánh chân thực cuộc sống và được quần chúng chấp nhận. Không có thứ nghệ thuật nào dành riêng cho một người cả. Bản thân tôi cũng không câu nệ địa điểm biểu diễn. Dù là phòng trà hay trên sân khấu lớn, tôi đều có thể sống hết mình với jazz. Tôi nghĩ, diễn ở phòng trà cũng là một hình thức quảng bá jazz rất hiệu quả.

- Đối với nghệ sĩ nhạc jazz, điều gì là quan trọng nhất?

- Tôi luôn khắc ghi câu nói của một danh nhân: Mọi thành công đều gồm 99% mồ hôi và 1% là thiên tài. Với nghệ sĩ jazz, ngoài phẩm chất của người nghệ sĩ nói chung, còn phải có sức khoẻ. Hãy tưởng tượng phải đứng suốt 90 phút, bằng cả hai hiệp bóng, chỉ để vác một nhạc cụ nặng 3 kg và thổi liên tục. Nếu không có sức khoẻ thì không thể chơi jazz được.

- Có người gọi anh là "kẻ cuồng tín của jazz" khi anh bỏ rất nhiều tiền của và công sức cho thể loại này?

- Tôi không bao giờ tiếc bất cứ điều gì cho jazz, vì đó là tâm hồn, sự nghiệp và niềm vui của tôi. Mỗi lần đứng trên sân khấu, không một niềm hạnh phúc nào sánh nổi khi tôi thấy khán giả nhún nhảy, lắc lư, trầm trồ thán phục điệu nhạc.

- Ai là người có ảnh hưởng đến cuộc đời nghệ sĩ của anh?

- Người nuôi dưỡng tôi cả về tâm hồn và vật chất là bố tôi. Cụ làm nghề thợ nguội nhưng rất mê văn chương và từng viết nhiều truyện ngắn, kịch. Ngày còn bé, có nhiều lần ông cõng tôi đi nghe nhạc suốt đêm. Bên cạnh đó, người thày trực tiếp dạy tôi là NSƯT Quyền Văn Minh. Rất tiếc, ông không có mặt trong đêm nhạc của tôi hôm 6/12 vừa rồi vì bận đi công tác nước ngoài.

(Theo Gia Đình & Xã Hội)

**Mabu** · 24-02-2003, 08:06 PM

Sinh ra (1970) và lớn lên tại quê lụa Hà Tây trong một gia đình mà cả bố và mẹ đều là những nghệ sĩ cải lương tên tuổi, nên Trần Mạnh Tuấn sớm mang trong mình tình yêu nghệ thuật và mong muốn cống hiến trọn đời cho lĩnh vực đầy đam mê này.

Lên 9 tuổi, Tuấn bắt đầu làm quen với cây đàn saxophone lạ lẫm để rồi tính đến nay, ngoài việc phát hành 5 đĩa CD, đoạt nhiều giải thưởng âm nhạc trong nước, Tuấn là nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên được học bổng của Trường Âm nhạc Berkley - Mỹ cho khoá học 2 năm về sáng tác và sản xuất âm nhạc đương đại. Tiếng kèn của anh cũng đã đến được với công chúng ở nhiều quốc gia như: Xinhgapo, Thái Lan, Pháp, Đức, Mỹ... được công chúng đánh giá cao.

Lần đầu tiên anh vác kèn lên sân khấu là khi nào?

Cuối năm lên 9, sau gần một năm tập luyện, được mọi người khuyến khích, trong một chương trình của Đoàn Kịch Công an vũ trang, tôi lên sân khấu gồng mình thổi bài Chiều trên bến cảng (Nguyễn Đức Toàn). Thổi xong, mọi người vỗ tay rần rần động viên. Chắc là vì thương chứ không phải vì âm nhạc (cười hiền), còn tôi thì thở không ra hơi...

Sau 4 album gây được tiếng vang vì tiếng kèn đầy ám ảnh và phong cách độc đáo, anh "bày vẽ" gì ở công trình thứ 5 này?

Đây là ước vọng cháy bỏng từ bấy lâu nay của tôi. Ngoài một số đề tài lớn như: chợ tình, thiền; các bản nhạc của tôi đều lấy ý tưởng từ các trò chơi dân tộc, trò chơi con trẻ như: chọi gà, chọi trâu, chọi dế...; tôi muốn tìm lại những gì tuổi thơ mình đã mất cũng như đánh thức cái phần ký ức tuổi thơ trong trẻo đầy yêu thương của mỗi người. 8 tác phẩm đều được viết theo phong cách hiện đại; được làm công phu (tôi phải mua những micro thật tốt để ghi lại thật chuẩn âm nhạc của các dân tộc thiểu số, tiếng thật của các trò chơi, tiếng tụng kinh, chuông, mõ... của nhà chùa. Tất cả công sức và tâm hồn tôi dồn cả vào nốt nhạc nên tôi tin mình sẽ có được sự đồng cảm! ...

Được tiếp xúc và làm việc công nhiều nhạc sỹ nổi tiếng thế giới, anh học được gì nơi họ?

Tôi nghiệm ra ở họ một điều: đã là nghệ sĩ chuyên nghiệp thì phải đa tài trong mọi lĩnh vực để có thể xách kèn đi chơi ở mọi "sô" âm nhạc mà trui rèn mình... Học họ, tôi cũng muốn tận dụng mọi thời gian để đi chơi nhạc tại đủ thứ CLB nhạc jazz dành cho người nước ngoài trong toàn quốc; sẵn sàng "theo chân" làm phiên dịch cho các đoàn phi chính phủ tới thăm và làm việc tại Việt Nam; nhờ thế, tôi tự tin lên rất nhiều...

Dường như anh là con người của công việc?

Ngoài việc sáng tác và biểu diễn, công tác giảng dạy cũng chiếm khá nhiều thời gian của tôi. Mỗi tháng tôi phải bay ra Hà Nội vài lần, dạy chuyên môn và hoà tấu ở Trường Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Quân đội, Trường Quốc tế UNIS và kèm cặp một vài ban nhạc trẻ. Tại TP Hồ Chí Minh, tôi dạy ở Nhà văn hoá thanh niên, dạy các học sinh người nước ngoài đang học tập và làm việc tại đó hay lăn lộn từ Đồng Nai, Vũng Tàu... lên.

Nghe nói anh có một bộ sưu tập kèn kha khá.

(Cười vui vẻ) Cứ ngửi thấy hơi kèn ở đâu là tôi xách ví đi mua; nhờ thế tôi đã có được chục cây saxophone đắt tiền và lâu đời nhất Việt Nam. Có hai cây được sản xuất từ năm 1900 mà thổi vẫn tốt, âm thanh rất hay. Lúc rảnh, không gì thú vị bằng ngồi ngắm kèn và nhâm nhi vài ly rượu...

Ước vọng của anh lúc này?

Tôi mơ ước sẽ sớm xây dựng được một CLB nhạc jazz chuyên nghiệp để làm sân chơi cho những người nguyện cả đời mê đắm nó. Được như thế, tôi tin dòng nhạc huyền ảo này sẽ dậy hương trên dải đất Việt Nam tươi đẹp!

(QĐND)

**Mabu** · 09-04-2003, 08:24 PM

Viết thế nào về Trần Mạnh Tuấn? Tôi đã đặt ra cho mình câu hỏi như thế vì có quá nhiều nhà báo viết về anh. Về thành tích, anh đã đoạt rất nhiều giải thưởng. Ngay khi còn bé, Trần Mạnh Tuấn đã khẳng định mình bằng hàng loạt thành tích về học văn hóa và âm nhạc. Khi anh vào đại học thành tích đứng đầu lớp vẫn không "nhường" cho ai. Đặc biệt, anh là người Việt Nam đầu tiên được nhận suất học bổng du học về âm nhạc tại trường đại học Berklee – Boston, Mỹ. Và ở Việt Nam anh là "cây saxophone" ấn tượng nhất…

Hình như nhắc tới saxophone là người ta nghĩ ngay tới Trần Mạnh Tuấn, anh có cảm thấy mình là người tài hoa không?

- Trần Mạnh Tuấn (TMT): Không dám! Tôi bắt đầu học và chơi saxophone lúc mới 9 tuổi, ngoài năng khiếu vốn có là cả một quá trình rèn luyện và học tập. Hơn 20 năm theo nghề, cũng gặp nhiều trắc trở nhưng có lẽ tôi gặp nhiều may mắn hơn. Điển hình cho sự may mắn là suất học bổng tại Mỹ. Và suất học bổng ấy dành cho những người tài năng, ở Việt Nam có nhiều người tài năng. Trước khi đi du học, tôi cũng đã tạo được tên tuổi bằng các buổi hòa nhạc của mình. Tôi tự cho mình là người chịu khó, tôi gặt hái được nhiều thành công và những thành công ấy là mơ ước của nhiều nghệ sĩ khác.

Thông thường nếu khi chọn một nhạc cụ để chơi người ta thường chọn piano vì nó tạo cho mình chút gì đó thật quý phái và sang trọng; hay guitar tạo tính cách phiêu bồng, lãng mạn, trống thì rất mạnh mẽ, cuồng nhiệt… Sao anh lại chọn saxophone?

TMT: (cười) Ai bảo saxophone không phiêu bồng, lãng mạn? Đặc biệt tính ngẫu hứng, tự do của nhạc cụ này rất cao. Và tôi thấy phù hợp với tính cách của mình.

Còn saxophone và nhạc jazz?

TMT: Nhạc jazz với saxophone, tuyệt vời! Chơi saxophone với jazz tạo cho mình sự phóng khoáng, dễ "trôi theo" cảm xúc. Tôi chơi jazz cũng vì lẽ đó.

Jazz tạo cho anh cảm giác gì?

TMT: Hãy để tai mình lắng nghe, tâm hồn mình thấu hiểu, jazz giận hờn, jazz thủ thỉ, jazz tâm tình. Chơi jazz là để giai điệu và tiết tấu hòa theo cảm xúc.

Saxophone và clarinet có gì khác nhau trong thể hiện?

TMT: Sự khác nhau giữa hai nhạc cụ này chính là ở tính chất của nó. Clarinet là một loại kèn gỗ, có âm vực trầm. Nếu saxophone phong phú và đa dạng, thích hợp với cả các thể loại nhạc đương đại với mỗi tiết tấu, giai điệu, có thể dữ dằn, có thể lẳng lơ, rồi lại trữ tình cháy bỏng, lãng mạn thì giai điệu của clarinet phù hợp chơi các loại nhạc cổ điển vì thế có thể hạn chế một phần nào, clarinet thể hiện chút gì đó đỏng đảnh, ngọt ngào và thủ thỉ. Tuy nhiên "màu sắc", âm điệu "mỏng" hơn, "một màu" hơn so với saxophone. Nhưng điều quan trọng là ở người chơi, cách thể hiện của họ khi chơi với nhạc cụ ấy.

Vậy một người chơi saxophone cần những yếu tố nào?

TMT: Với các thể loại âm nhạc nói chung và saxophone nói riêng, thì người nhạc công phải có yếu tố để chơi hay đầu tiên là năng khiếu, điều này rất quan trọng, nếu không có năng khiếu thì học 10 năm hay 20 năm ở Mỹ cũng vậy thôi... Học chỉ giúp mình hệ thống lại những điều mình biết, mở mang thêm kiến thức và phải có "máu" yêu âm nhạc trong tâm hồn, và cả sức khỏe nữa. Thổi kèn thì phải dồn hơi rất nhiều…

Vậy anh có sợ bị "bệnh nghề nghiệp" không?

TMT: Nếu bạn biết cách chơi và bạn còn là cây thổi saxophone chuyên nghiệp, đúng cách, thì đây là một cách tập... thể dục đấy. Với tôi thì không sợ gì cả vì tôi chơi chuyên nghiệp mà!

Ở trên sân khấu người chơi saxophone thường "nhắm mắt". Vậy ngoài sự giao cảm với ca sĩ bằng âm nhạc (bằng tai) thì điều ấy có hạn chế so với những nhạc sĩ khác biểu diễn chung mà có thể giao cảm với ca sĩ bằng ánh mắt?

TMT: Với âm nhạc thì chủ yếu là thính giác, nhạc sĩ chơi saxophone thường nhắm mắt thì họ cũng có ưu thế của họ, đó là những lúc họ tĩnh tâm nhất, hòa quyện vào từng tiết tấu giai điệu nhất. Ánh mắt nhìn ca sĩ chủ yếu là sự giao lưu với nhau lúc biểu diễn. Quan trọng là tiếng kèn và tiếng hát hòa quyện vào nhau, "nâng" nhau lên.

Anh đã phát hành 4 album nhưng hình như mỗi album là một cách thể hiện khác nhau, mỗi thể loại khác nhau như dân ca, jazz, những tình khúc Trịnh Công Sơn… Vậy đâu là "ưu thế" của anh?

TMT: Tôi là người chơi jazz chuyên nghiệp và tôi chơi rất tốt thể loại này. Tôi đã thành công với jazz. Tôi phát hành 4 album với 4 thể loại bởi tôi muốn khẳng định mình không chỉ chơi tốt jazz mà còn chơi tốt các thể loại khác. Album Hạ Trắng- hòa âm những tình khúc Trịnh Công Sơn là một thí dụ, tôi được đón nhận đâu kém khi chơi jazz (đã bán được 17000 đĩa trong một năm) hay những khúc dân ca như Ru rừng, Rượu cần, Chọi trâu tôi hòa âm pha một chút âm hưởng jazz, đều tạo được tiếng vang.

Đem jazz hòa vào nhạc dân tộc để khẳng định mình?

TMT: Khi đem jazz hòa vào nhạc dân tộc, thấy được kết quả của nó thì ngoài sự thành công đây còn là cơ hội tôi được cùng biểu diễn chung với những nghệ sĩ nổi tiếng bậc thầy trên thế giới. Họ rất ngạc nhiên về cách hòa âm này. Tôi nghĩ đây là con đường để tôi luôn sống và sáng tác cùng jazz.

Saxophone có hạn chế thể loại nhạc không?

TMT: Saxophone có thể chơi với tất cả các thể loại âm nhạc từ cổ điển đến đương đại, jazz hay blue, rock and roll, country. Nhưng với jazz vẫn tốt và hay nhất, bởi jazz là tính ngẫu hứng, người nhạc công có thể "phiêu" theo jazz, sáng tác ngay lúc "phiêu" ấy, ngay khoảnh khắc ấy!

Theo anh ở Việt Nam ban nhạc nào, ca sĩ nào thể hiện jazz tốt nhất?[/i]

TMT: Theo công chúng và các ban nhạc khác thì Hà Nội jazz chơi tốt nhất, chơi đệm có New Friend. Nhạc sĩ trẻ chơi jazz tốt có Quyền Thiện Đắc, con của nghệ sĩ jazz Quyền Văn Minh. Ca sĩ hát jazz có Tuyết Loan và Trần Thu Hà, riêng Trần Thu Hà thể hiện jazz rất phong cách và có sự sáng tạo, cô ấy có thể hát "scat"- hát bằng âm, (không phát ra lời) rất tốt.

Trần Mạnh Tuấn với ca sĩ Thanh Lam

Hình như nhạc công chơi saxophone toàn là nam?

TMT: Có nữ chứ, nhưng rất ít, thậm chí gọi là hiếm, tôi biết trên thế giới có nữ nhạc công chơi jazz rất hay là Candy Ruffer, người Hà Lan, là con của nhạc sĩ Hans Ruffer (ban nhạc Hans Ruffer đã sang Việt Nam tham gia Liên hoan jazz Châu Âu lần 2)

Hiện nay ngoài biểu diễn luân phiên ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh hình như anh còn đi dạy?

TMT: Vâng, thỉnh thoảng vẫn tham gia các lớp dạy nhạc các nơi mời, rồi thì phụ trách tổ chức các liên hoan âm nhạc ở các đại sứ quán, công tác đối ngoại và viết nhạc…

Vậy thời gian đâu cho chuyện… riêng tư?

TMT: Làm âm nhạc mà, lúc làm cũng chính là lúc chơi và ngược lại, nếu mình biết sắp xếp.

Anh yêu từ lúc nào?

TMT: Ngay từ khi bé xíu (cười). Nghiêm chỉnh là lúc 18 tuổi, yêu thật đấy.

Còn bây giờ?

TMT: Thì vẫn yêu… (lại cười)

Chúc anh thành công trong âm nhạc và hạnh phúc với tình yêu!

HOÀI NAM
VHNT 12 (45)

**Lawmaker** · 07-12-2003, 10:26 PM

Được đánh giá là một trong những nhạc sĩ lỗi lạc nhất nước Mỹ mọi thời đại, Willie James Dixon là người thông minh, tự tin, nhanh nhẹn, tài năng. Ông có công không nhỏ trong việc phát triển nhạc blues suốt từ năm 1940 đến 1980. Cuộc đời và tác phẩm của Willie Dixon thực sự là hiện thân cả một "tiến trình'' blues. Một trong những nhà sáng tác chuyên nghiệp đầu tiên trong làng blues này không chỉ khắc họa tên tuổi của mình mà còn làm rạng danh ngành công nghiệp âm nhạc. Nhà sản xuất, nhạc sĩ, tay bass và ca sĩ cừ khôi Dixon đã giúp Muddy Waters, Howlin' Wolf, Little Walter và nhiều người khác tìm thấy tiếng nói của họ trên cả phương diện sáng tác, biểu diễn và kinh doanh âm nhạc.

Willie Dixon từng có câu nói nổi tiếng: "Blues là những sự thực của cuộc sống được thể hiện bằng ngôn từ, ca khúc với những hiểu biết, cảm nhận và trạng thái tâm hồn...''. Ông là nhạc sĩ hàng đầu và trụ cột của Chess Records với những single được xem là ''linh hồn'' của Blues Chicago. Dixon còn là người tiên phong trong việc bảo vệ tác quyền blues, ông lên án, chỉ trích và tìm mọi cách chống lại nạn sao chép tác phẩm.

Dixon sinh ngày 1/7/1915 trong một gia đình rất đông con ở Vicksburg, Mississippi. Mẹ là người ảnh hưởng lớn tới ông, giúp ông tiếp xúc với âm nhạc từ rất nhỏ. Bà luôn dạy con nhìn nhận cuộc sống và mọi vật xung quanh bằng cách đưa chúng ''vào nhạc điệu'' và Willie lĩnh hội rất nhanh nhờ những lời nói thành vần ấy. Ông thực sự đến với âm nhạc vào năm 7 tuổi khi rời trường học, gia nhập một ban nhạc ''lưu động'' với những thành viên gồm nghệ sĩ piano Little Brother Montgomery. Dixon bắt đầu biểu diễn với những ca sĩ trong Union Jubilee - bộ tứ hát thánh ca có chương trình riêng trên đài phát thanh.

Ngay từ tuổi teen, Dixon đã sáng tác nhiều ca khúc và bán bản copy cho các ban nhạc địa phương. Ông còn nghiên cứu, trao đổi âm nhạc với một người thợ mộc tên là Theo Phelps, chính người này đã dạy cho Dixon kỹ năng hoà âm. Willie cùng với giọng ca trầm cuối cùng cũng trở thành thành viên một ban nhạc do Phelps đứng đầu gọi là "Những ca sĩ Union Jubilee''. Dixon tìm đường đến Chicago. Tại đây, ông đã chiến thắng trong giải vô địch Đôi găng vàng Illinois. Dixon có thể không bao giờ trở thành một võ sĩ thành công, nhưng ông đã gặt hái nhiều đỉnh cao mới trong con đường âm nhạc. Tay guitar Leonard ''Baby Doo'' Caston đã gặp Dixon trong phòng tập giờ nghỉ. Hai người thành lập bộ đôi và biểu diễn trên đường phố. Sau một thời gian, họ thành lập nhóm nhạc Five Breezes, thu âm cho hãng Bluebird. Nhóm nhạc khá thành công nhưng dần xuống dốc, Dixon chia tay những thành viên còn lại một năm sau đó và thành lập ban nhạc khác lấy tên là Four Jumps of Jive. Năm 1945, Dixon lại hợp tác cùng Caston gia nhập nhóm Big Three Trio (với tay guitar Bernardo Dennis, sau này Ollie Crawford thay thế).

Thời gian này, thỉnh thoảng Dixon cũng xuất hiện trong những buổi biểu diễn gồm nhiều gương mặt ''đang lên'' trong làng nhạc blues (có cả Muddy Waters). Đôi khi, người ta còn thấy ông chơi trong câu lạc bộ của anh em nhà Chess. Chính họ khi thành lập hãng băng đĩa mới Aristocrat (sau đổi tên thành Chess) đã ký hợp đồng với Willie (vị trí là tay bass). Anh em nhà Chess rất nể trọng tài biểu diễn và kỹ năng sáng tác, tổ chức của ông. Hai năm tiếp theo, ông trở thành ''người thường trực'' của Chess. Ông cũng thực hiện vài thu âm riêng nhưng nói chung, rất hiếm khi Dixon xuất hiện như một nghệ sĩ thực thụ.

Vai trò nhà sáng tác của Dixon chỉ được công nhận khi hợp tác với Muddy Waters hoàn thành thu âm "Hoochie Coochie Man." Single đã rất thành công. Tiếp theo là "Evil" (phối hợp cùng Howlin' Wolf), "My Babe" (Little Walter) đã xác lập cho Dixon một vị trí vững chắc với cương vị người sáng tác dân ca quan trọng nhất của Chess. Trong khi tiếp tục viết ca khúc, Dixon vẫn chơi bass và quản lý thu âm băng đĩa cho hãng. Tiền thu lao cho tất cả công việc của Dixon (bao gồm cả việc sáng tác) rất ít ỏi. Một tuần cố gắng hết sức ông mới giúp gia đình được khoảng 100 USD.

Giữa thập niên 60, Chess giảm dần công việc của Dixon, sự xuất hiện trong các buổi trình diễn theo đó cũng thưa thớt dần. Cùng lúc đó, Horst Lippmann - một nhà quảng cáo show người châu Âu bắt đầu thực hiện một chuỗi trình diễn mang tên ''Lễ hội folk-blues châu Mỹ''. Horst cần nhiều nghệ sĩ blues nổi tiếng ở Mỹ để tham gia tour diễn xung quanh lục địa này. Dixon cuối cùng đã ''lọt vào mắt xanh'' nhà tổ chức. Ông kiếm được hợp đồng lợi nhuận hơn nhiều so với vị trí ở Chess. Các tác phẩm của Dixon bắt đầu thu hút sự chú ý của nhiều ban nhạc rock ở Anh. Âm nhạc của ông được Rolling Stones và Yardbirds sử dụng. Ở Chess, Howlin' Wolf và Muddy Waters vẫn tiếp tục biểu diễn các ca khúc của Dixon. Rồi những nghệ sĩ mới như Koko Taylor cũng ''chẳng bỏ qua'' tác phẩm do ông viết ("Wang Dang Doodle").

Cuối những năm 60, Dixon hăm hở với tới vai trò nghệ sĩ biểu diễn, mong muốn mà bấy lâu ông không thể hoàn thành kể từ khi làm việc cho Chess như một nhà sản xuất. Ông trình làng album với những ca khúc được xem là xuất sắc nhất cho Columbia Records, và tổ chức một tour diễn cho ban nhạc Chicago Blues All-Stars xung quanh châu Âu. Arc Music kiện Led Zeppelin vì cho rằng đã vi phạm tác quyền với "Bring It on Home" trong Led Zeppelin II. Arc Music khẳng định đó là ca khúc của Dixon, tuy thắng cuộc nhưng Arc Music không hề nhận đưa cho Willie một đồng xu nào. Dixon và Muddy Waters lập hồ sơ và kiện lại Arc Music đòi tác quyền. Nhiều năm sau đó, Dixon vẫn mải mê theo đuổi vấn đề tác quyền với Led Zeppelin cho hai tác phẩm "Whole Lotta Love" và "You Need Love."

Năm 1988, Dixon trở thành nhà sản xuất/nhạc sĩ đầu tiên nhận giải thưởng khi MCA Records phát hành "Willie Dixon: The Chess Box''. Năm tiếp theo, ông xuất bản ''I Am the Blues (Da Capo Press)'' - cuốn tự truyện viết chung với Don Snowden.

Dixon tiếp tục biểu diễn và còn làm cả nhà sản xuất nhạc phim (Gingerale Afternoon và La Bamba). Thời gian ấy, công chúng hâm mộ đã luôn biết đến ông như một nhà quản lý đầy kinh nghiệm, nhạc sĩ và người phát ngôn của blues châu Mỹ. Vài năm cuối cùng, Dixon mắc những ''bệnh của người nghèo''. Ông qua đời đầu ngày 29/1/1992. Willie Dixon, nhạc sĩ blues - người sáng lập nên Quỹ Blues Heaven đã không thể vượt qua bệnh tật. Năm 1980, ông được đưa vào Đại sảnh Vinh danh dòng nhạc blues. Cùng sự tận tuỵ với các nghệ sĩ đương thời, tài năng âm nhạc của Willie mãi mãi sáng chói trong lịch sử blues.

Những tác phẩm tiêu biểu

The Big Three Trio
Willie’s Blues
Memphis Slim and Willie Dixon Au Trois Mailletz
The Original Wang Dang Doodle-The Chess Recordings and More
I Am the Blues
Hidden Charms
Crying the Blues
Good Advice

Tú Trúc tổng hợp
Theo Giai Điệu Xanh

**Spykid 7000** · 26-02-2004, 09:44 AM

Jazz là gì nếu chẳng phải là chính nó? Nếu tôi ở Mỹ, quê hương của jazz, có thể tôi đã bị cười mũi khi thốt lên một câu hỏi như thế. Nhưng ở Sài Gòn thì khác. Sau gần 50 năm kể từ ngày jazz xuất hiện ở đây, câu “Jazz là gì?” vẫn còn được hỏi nhiều lắm…

“Sài Gòn vẫn còn người chơi jazz!”, đấy là lời khẳng định của không chỉ một nghệ sĩ từng chơi jazz. Nhưng nghe là thấy trong đó sự tiếc nuối, mong manh, dường như thể là không bao lâu nữa sẽ chẳng còn gì cả. Đúng là người yêu nhạc jazz do người Việt chơi vẫn có thể hàng đêm được nghe ca sĩ Tuyết Loan hát những bản jazz kinh điển. Tôi đã nghe CD Tuyet Loan – Jazzlady of Vietnam, một album ra đời từ sự ngưỡng mộ chị của những nhà sản xuất Singapore. Tôi nghe chị hát mà thầm tiếc, giá như trong CD ấy có, dù chỉ một, bài hát Việt Nam. Có một dạo, thấy chị hát nhạc pop, Saving all my love for you, Women in love… rất hay, nhưng có lẽ đó chỉ là một phần mưu sinh. Chị vẫn là con người của jazz, nhưng lại một lần nữa tiếc, chẳng có những sân khấu thực sự dành cho chị. Hàng đêm, chị vẫn hát những bài jazz bất hủ - là một phần đời chị - cùng những ca sĩ bằng tuổi con chị hát những bài hát nhạc pop nhí nhảnh.

Trần Mạnh Tuấn

“Sài Gòn vẫn còn người chơi jazz!”. Còn Trọng Hiếu (tức Hiếu “râu”) hay Hoài Sa chơi piano, Công Thanh - trống, Vũ Văn Tuyên – bass, và Trần Mạnh Tuấn - sax… nhưng thường thấy họ ở các sân khấu nhạc pop hoặc trong phòng thu với những bản hoà âm nhạc đại chúng hơn là trong một band jazz dù nhỏ chứ chưa dám mơ đến những jazz big band. Những nghệ sĩ ấy có dòng máu jazz chảy trong người, nhưng họ không biết thể hiện khát vọng jazz trong mình ở đâu.

Jazz đã đến với Sài Gòn từ những năm 1950, thăng trầm cùng đất nước này, có lúc tưởng như biến mất rồi lại thấy dường như đang toả sáng trở lại. Ở Sài Gòn, người ta hy vọng vào ban nhạc của Lê Tấn Quốc, vào Tuyết Loan, Thanh Hoa. Tại Hà Nội, có thời những giọng hát hàng đầu ở đây như Thanh Lam, Trần Thu Hà đã bước một chân sang lãnh địa jazz nhưng rồi họ cũng rút lui hết! Thế nhưng jazz ở Hà Nội vẫn có vị thế đàng hoàng hơn ở Sài Gòn, dù jazz đến với Hà Nội chậm hơn ở Sài Gòn tới gần 30 năm. Ở Hà Nội, người yêu nhạc jazz có thể hàng đêm đến Jazz Club ở phố Lương Văn Can để nghe nhạc jazz do ông chủ quán, nghệ sĩ Quyền Văn Minh - rất nổi tiếng trong những nghệ sĩ Việt chơi jazz - biểu diễn cùng ban nhạc của mình. Jazz Club của Quyền Văn Minh đã thiếu đi mảng vocal jazz từ ngày cô ca sĩ Thu Hồng không hát ở đây nữa.

**Spykid 7000** · 26-02-2004, 09:46 AM

Quay trở lại Sài Gòn. Niềm hứng khởi nhạc jazz của bạn với tiếng hát Tuyết Loan ở phòng trà Tiếng Tơ Đồng có thể phũ phàng bị cắt ngang bởi những thứ chẳng liên quan đến jazz tí nào. Hoặc nghe đâu đó rằng quán YoKo trên đường Nguyễn Thị Diệu có nhạc jazz đấy thì bạn vẫn có thể phải quay về chỉ vì đã không đến vào đúng buổi tối có “jazz-show” - vốn cực kỳ hiếm hoi. Và bạn sẽ nghe lời khuyên của ai đó quay về quán Thanh Niên nằm ngay bên hông toà nhà Diamond Plaza để nghe ban nhạc của Lê Tấn Quốc biểu diễn, có cả Tuyết Loan tham gia. Ở đây, cảm hứng jazz của bạn sẽ được kéo dài hơn ở những nơi khác một chút. Nhưng tất cả chỉ có vậy!

“Sài Gòn vẫn còn người chơi jazz!”, biết vậy nhưng, “Tìm nghệ sĩ chơi jazz ở Sài Gòn giống như đi mò ngọc trai vậy!”, người nói ra câu ấy là Trần Mạnh Tuấn. Người đàn ông luôn đi cùng cây kèn saxophone này đã có một cuộc hành trình từ Bắc vào Nam. Khi ở Hà Nội, dù là một trong những người đầu tiên tham gia đào tạo những ban nhạc có khả năng chơi jazz với những thành viên còn rất trẻ, Tuấn vẫn nhìn về phương Nam với hy vọng sẽ phát triển sự nghiệp jazz của mình ở đó, nơi đã du nhập jazz vào Việt Nam, nơi từng tạo nên những huyền thoại nho nhỏ về người Việt chơi jazz, những nghệ danh jazz không có tên đệm Coóng, Phùng, Bình, Trổ, Ti, An, Chảy… Nhưng sau gần 10 năm định cư ở Sài Gòn, Tuấn vẫn cảm thấy lạc lõng với khát vọng jazz của mình. Những CD hoà tấu saxophone của anh bán chạy không phải là nhạc jazz. Tuấn không sao tìm được các cộng sự thân thiết để lập một ban nhạc jazz thực sự và để tham gia Liên hoan nhạc jazz châu Âu diễn ra ngay tại Sài Gòn. Cuối cùng, Tuấn đến với Liên hoan này bằng ban nhạc có cái tên chẳng liên quan gì đến Sài Gòn: Hanoi Jazz Band. Bây giờ, Tuấn đang quyết tâm cho ra đời một sân khấu dành riêng cho jazz ở mảnh đất phương Nam này, nơi Tuấn và những đồng sự có chung dòng máu jazz sẽ được thể hiện hết niềm đam mê của mình, nơi những khán giả của jazz không bị mất hứng: Quán cà phê Sax & Art.

Người Sài Gòn chưa bao giờ khó tính với jazz, thậm chí tôi thấy tính phóng khoáng của người dân ở đây có cái gì đó tương đồng với những ngẫu hứng jazz. Ở Hà Nội, tưởng như jazz đã có vị thế riêng, địa chỉ riêng, nhưng không phải ai đến Jazz Club cũng để nghe jazz mà có khi chỉ để ăn uống hay tán gẫu. Tôi có một anh bạn ở Ireland, đọc trong sách của Lonely Planet thấy nói về Jazz Club vậy là đến Hà Nội nhất quyết bắt tôi đưa đến để rồi … ngủ gật sau 15 phút nghe nhạc!

Người Sài Gòn đón nhận mọi thứ dường như cởi mở hơn nơi khác. Còn người Hà Nội kín đáo và do đó cũng thận trọng hơn nhưng khi chấp nhận rồi thì lại muốn người khác cùng “cảm” sự chấp nhận ấy. Tôi không dám chắc người Sài Gòn khi đến jazz café tương lai của Trần Mạnh Tuấn sẽ ngồi nghe jazz như trong nhà hát. Sài Gòn lẽ ra phải là đất của jazz. Một dòng nhạc với khả năng tự sáng tạo lớn như jazz thật tiếc là vẫn dễ bị quên giữa Sài Gòn với biển âm thanh ồn ào của một đại đô thị.

**Spykid 7000** · 26-02-2004, 09:54 AM

Họ là mẫu mực, hình tượng không chỉ trong làng nhạc jazz nói riêng, mà còn là biểu tượng của cả giới nghệ sĩ nói chung. Cuộc đời họ dù dài hay ngắn, sự thành công dù là chốc lát hay mãi mãi toả sáng, đời tư họ dù sung sướng hay đau khổ thì cái đích chung họ vươn tới và đạt được đều là "cống hiến cho nhạc jazz những hơi thở mới, những bước chuyển mình đầy sáng tạo". Họ là những nghệ sĩ chơi guitar điển hình của nhạc jazz...

Charlie Christian

Công chúng yêu nhạc jazz, dân chơi nhạc jazz đều công nhận một điều rằng, suốt đời họ không thể trả hết "món nợ ân tình" với thiên tài guitar Charlie Christian. Charlie đã thực hiện một cuộc cách tân khi sử dụng cây guitar có bộ khuếch đại điện tử. Sau này, ngoại trừ Wes Montgomery, còn hầu hết các nghệ sĩ guitar trong lịch sử nhạc jazz đều ít nhiều ảnh hưởng phong cách biểu diễn của anh.

Charlie Christian

Sinh ra ở Dallas, Texas vào năm 1916, Charlie theo gia đình tới định cư tại thành phố Oklahoma từ khi còn nhỏ. Chrisstian là một gia đình có truyền thống về âm nhạc. Mẹ của Charlie chơi piano và cha thì rất thành thục với cây trumpet. Gia đình Christian sống tại một vùng dành cho người da đen nghèo phía đông thành phố Oklahoma. Charlie lăn lộn kiếm sống từ sớm, anh mê âm nhạc đến mức khi gia đình không đủ tiền mua cho Charlie chiếc guitar, anh đã "hì hục" tự làm một cây đàn bằng những vỏ thuốc lá và mảnh gỗ vụn.

Tốt nghiệp trường trung học tại Douglass, Charlie đã tự mình tìm ra và rèn luyện phong cách chơi nhạc jazz độc đáo. Nhiều người cho rằng, anh chịu ảnh hưởng lớn từ Lester Young. Cách chơi nhạc của Charlie khiến người nghe đã lầm tưởng rằng, họ đang thưởng thức những âm thanh phát ra từ chiếc saxophone chứ không phải guitar. Charlie bắt đầu những chuyến lưu diễn với ban nhạc địa phương dẫn đầu là Alphonso Trent, với tư cách là một tay bass và sau đó chuyển sang chơi nhạc cụ (sau này trở thành thương hiệu của anh) - cây guitar Gibson ES-150 với một bộ cảm biến điện từ và một bộ khuếch đại điện tử.

Trong một chuyến lưu diễn vòng quanh thành phố Oklahoma vào năm 1939, nghệ sĩ piano Mary Lou Williams đã được nghe Christian biểu diễn tại Ritz Cafe. Mary sung sướng báo với John Hammond, nhà quản lý hãng thu âm Columbia Records rằng "đã tìm ra một thiên tài". Hammond nổi tiếng là người phát hiện ra những nghệ sĩ nhạc jazz trứ danh. Ông đã trình làng các thu âm đầu tiên của cả Count Basie Orchestra và Billie Holiday. Sau khi đến Oklahoma để "đích mục sở thị" tài năng của Charlie, ông đề nghị anh tham gia tour diễn, rồi tại California, Charlie đã gặp Benny Goodman.

Tháng 8/1939, Goodman ngay lần đầu tiên tiếp xúc với Charlie đã phải bật cười khi nhìn thấy bộ trang phục biểu diễn của Christian - một bột comple màu xanh sáng với chiếc mũ cao bồi. Goodman không thích nhận thêm thành viên mới vào ban nhạc nhưng Hammond đã tự ý dành cho Christian một vị trí trong đó mà không cần hỏi ý Goodman. Benny có ý cáu giận và yêu cầu Charlie chơi một bản nhạc mà ông khẳng định là, một nghệ sĩ guitar ở vùng quê hẻo lánh như Okhaloma không thể thực hiện nổi. Thế rồi, Benny đã đứng ngớ người khi những giai điệu đầu tiên cất lên. Bộ năm của Benny Goodman trở thành nhóm bộ sáu.

Nhóm bộ sáu Benny Goodman với Charlie đã thực hiện nhiều thu âm nhạc jazz nổi tiếng như "Flying Home," "Seven Come Eleven," "Soft Winds," "A S-m-o-o-t-h One," và "Air Mail Special." Mặc dù Gooman được xem như là một nhà soạn nhạc của nhóm, nhưng chính Charlie Christian mới là người tạo ra "độ nhấn" cho ban nhạc. Tiếc thay, sự nghiệp đang trên bước đường tiến tới đỉnh vinh quang thì Charlie mắc bệnh lao và rời nhóm nhạc năm 1941. Chưa đầy một năm sau, anh qua đời khi mới 23 tuổi.